Overvekt tungtvegande årsak til kreft i heile verda

Fedme og overvekt aukar globalt, også i Noreg, og viser seg å vere ei større årsak til kreft enn ein tidlegare har trudd, viser ein ny internasjonal rapport.

Torsdag blei det tredje samandraget av internasjonal forsking på kosthald, ernæring, fysisk aktivitet og kreft lagt fram i London av World Cancer Research Fund (WCRF). Det er ti år sidan sist og den største nyheita i rapporten er at heile tolv ulike kreftformer no er knytt til overvekt, fem fleire enn førre gong.

- Det er urovekkjande, særleg ettersom vi lever i ei verd der overvekt mange stader er eit aukande problem, seier forskar Paula Berstad i Kreftregisteret til NTB.

Heile livet

Ein av tre i Noreg får kreft, ifølgje Inger Thune ved Kreftsenteret ved Oslo universitetssjukehus, som har sete i den internasjonale gruppa som har arbeidd med rapporten.

- Rapporten er basert på studiar som inkluderer 17 kreftformer. 51 millionar menneske har vore involvert i studiane, og 3,5 millionar av dei har fått ein kreftdiagnose, seier Thune til Dagens Medisin.

Eitt av poenga som er med i rapporten, er at når det gjeld kosthald og ernæring, er det heilskap og livsløp som har betydning, ikkje ein enkeltingrediens eller kort periode.

- Forskinga viser at det er usannsynleg at spesiell mat eller næringsstoff er viktige enkeltfaktorar når det gjeld å beskytte mot eller forårsake kreft. Men ulike typar diettar og fysisk aktivitet gjennom livet kan gjere deg meir eller mindre mottakeleg for kreft, seier doktor Giota Mitrou i WCRF i ei pressemelding.

Anbefalingar

Paula Berstad i Kreftregisteret har sjølv gjennomført ein studie som viste at positive, varige kosthaldsendringar påverkar risikoen for enkelte krefttypar. På 1970-talet fekk norske menn i 40-åra effektive kosthaldsråd for å ikkje døy av hjarte- og karsjukdom. Livsstilsendringane viser seg å ha påverka kreftrisiko også.

- Det absolutt mest effektive tiltaket mot kreft, i Noreg og i andre land, er å førebyggje og overvinne overvekt. Det er så enkelt og så utfordrande på ein gong. I Noreg kan ein seie at det ikkje er så komplisert, fordi dei fleste har tilgang til og råd til eit sunt kosthald og reint drikkevatn i springen. Men i fleire delar av verda er det ikkje like lett å gjere det sunne alternativet tilgjengeleg, seier Berstad.

På bakgrunn av rapporten har WCRF laga ti anbefalingar for å minimere kreftrisiko. Den første er å halde ei sunn kroppsvekt, den andre er å vere fysisk aktiv.

Kreftforeningen oppfordrar i ei pressemelding norske helsestyresmakter til å bruke den ferske rapporten som grunnlag for å ta aktive grep for å overvinne problemet, blant anna ved å beskytte barn mot marknadsføring av usunne matvarer.

Deretter er rådet å ete mykje frukt, grønt, fullkorn og fiber, mens behandla raudt kjøtt, alkohol og kosttilskot bør reduserast.

(©NPK)

Hovudanbefalinga for å minimerer kreftrisiko globalt er å halde kroppsvekta på eit sunt nivå. Å unngå sukkerhaldig drikke og usunn ferdigmat er nokre av dei mest sentrale råda. Foto: Kirsty Wigglesworth / AP / NTB scanpix

Annonse